Құқық негіздері · ҰБТ сұрағы №16348
Е және Қ мемлекеттері 2018 жылы шекаралық өзеннің суын бірлесіп пайдалану туралы екіжақты шартқа қол қойды. Қ мемлекеті шартты өз парламентінде бекітті, ал Е мемлекеті оны әлі ратификацияламаған және шарт күшіне енбеген, бірақ Е шартқа қатысушы болғысы келмейтінін ешқашан мәлімдеген жоқ. 2020 жылы Е мемлекеті өзеннің жоғарғы ағысында шарттың мақсатына қайшы келетін бөгет салуды бастады. Қ мемлекетінің елшісі наразылық білдіргеннен кейін Е полициясы елшіліктің ғимаратына елшінің келісімінсіз кіріп, тінту жүргізді. Үшінші мемлекет Е мен Қ арасындағы байланысты орнатып, келіссөз жүргізуге көмектесті, бірақ өз ұсыныстарын енгізбеді. Келіссөз нәтиже бермеген соң, Қ мемлекеті дауды Халықаралық Сотқа жолдады, ал Е мемлекеті Сот юрисдикциясын алдын ала мойындамаған болатын. Кейін Е мемлекеті Қ-ға зиян келтіргенін мойындап, бөгетті бұзып, бұрынғы жағдайды қалпына келтіруге келісті.

Қ мемлекетінің Халықаралық Сотқа жүгінуі бойынша қандай қорытынды дұрыс?

Дұрыс жауабы мен түсіндірмесі
Жауабы: Сот Е келісімінсіз істі қарай алмайды: оның юрисдикциясы тараптардың келісіміне негізделеді

Халықаралық Соттың юрисдикциясы келісімге негізделеді: арнайы келісім, шарттағы ескертпе не міндетті юрисдикцияны мойындау болмаса, сот істі қарамайды.

«Мемлекет және құқық» тақырыбынан тағы