Оқу сауаттылығы · ҰБТ сұрағы №16449
Найзағай мен күн күркіреуі бір мезгілде пайда болады, бірақ біз оларды әртүрлі уақытта қабылдаймыз. Себебі жарықтың таралу жылдамдығы дыбыстан көп есе артық: жарық секундына шамамен 300 000 километр жүрсе, дыбыс ауада секундына шамамен 340 метр жүреді. Сондықтан найзағайды көргеннен кейін күркіреуді сәл кешігіп естиміз. Осы кідіріс бойынша разрядтың қашықтығын бағалауға болады: кідіріс секундтарының санын үшке бөлсек, шамамен километрмен өлшенген қашықтық шығады. Мысалы, жарқыл мен күркіреу арасында 12 секунд өтсе, разряд шамамен 4 километр жерде болған. Бұл әдіс дәл өлшемге емес, жуықтап бағалауға арналған. Күркіреудің естілуі жер бедеріне де байланысты: таулы жерде жаңғырық оны ұзартады. Найзағайдың жақындап келе жатқанын кідіріс қысқарғаннан байқауға болады. Егер кідіріс 30 секундтан аз болса, ашық жерде болу қауіпті деп есептеледі, өйткені разряд 10 километр қашықтықта да адамға жете алады. Қауіпті кезеңнің аяқталғанын күркіреудің соңғы дыбысынан кейін 30 минут өткенде жариялау ұсынылады. Сондықтан найзағайдан сақтану ережелері қашықтықты дұрыс бағалаудан басталады. Ал разряд 20–25 километрден алыс болса, оның күркіреуі естілмейді: дыбыс жолда сейіліп кетеді.

Күркіреу ең соңғы рет 14:10-да естілді. Мәтіндегі ұсыныс бойынша қауіп аяқталды деп жариялауға болатын ең ерте уақыт қайсы?

Дұрыс жауабы мен түсіндірмесі
Жауабы: 14:40

Күркіреудің соңғы дыбысынан кейін 30 минут өтуі керек: 14:10 + 30 мин = 14:40.

«Табиғат құбылыстары» тақырыбынан тағы