Тұщы су — адамзаттың жаһандық мәселелерінің бірі. Жер бетіндегі судың басым бөлігі тұзды, ал тұщы судың көбі мұздықтар мен жер асты қабаттарында болғандықтан, оны адамдар тікелей пайдалана алмайды. Тұщы судың шамамен жетпіс пайызы ауыл шаруашылығына, оның ішінде суаруға жұмсалады деп есептеледі. Арал теңізінің тартылуы осы мәселенің айқын мысалы: өткен ғасырдың 60-жылдарынан бастап Әмудария мен Сырдария суының көп бөлігі егістерді суаруға бұрылды, нәтижесінде теңізге құятын су азайды. Сондықтан су мәселесі тек табиғаттың емес, шаруашылықты ұйымдастырудың да мәселесіне айналды. Су шаруашылығының мамандары екі жолды атайды: техникалық және экономикалық. Техникалық жол — тамшылатып суару сияқты үнемді әдістерді енгізу. Бір шаруашылықтың есебі бойынша, мақта егісін жайма суарғанда маусымда гектарына 9000 текше метр су кетсе, тамшылатып суарғанда 5400 текше метр кетеді. Экономикалық жол — суға бағаны сатылап белгілеу: белгіленген көлемнен артық пайдаланған адам жоғары тариф төлейді. Алайда тамшылатып суару жабдығы қымбат, сондықтан шағын шаруашылықтар оны жиі қолдана алмайды. Сарапшылар бір шараның өзі мәселені шешпейтінін, сондықтан технология мен баға саясатын бірге қолдану қажет екенін айтады.
Автор Арал теңізінің тартылуын не үшін мысал етеді?
Дұрыс жауабы мен түсіндірмесі
Жауабы: Ауыл шаруашылығына артық су алудың табиғи нысанға тигізетін зардабын көрсету үшін
Мәтінде өзендер суының егіс суаруға бұрылуы теңіздің тартылуына әкелгені айтылып, ауыл шаруашылығына артық су алу салдары көрсетіледі.
«Адамзаттың жаһандық проблемалары» тақырыбынан тағы
- Мәтіндегі есеп бойынша 250 гектар мақта егісін жайма суарудан тамшылатып суаруға көшірсе, маусымда қанша су үн...
- Төмендегі тұжырымдардың қайсысы мәтіндегі мәліметтерден шықпайды?
- Мәтіндегі «Алайда тамшылатып суару жабдығы қымбат...» сөйлемі қандай қызмет атқарады?
- Мәтіннің негізгі ойын қай тұжырым дәл жеткізеді?