Қазақстан — Дүниежүзілік мұхитқа шығуы жоқ, бірақ Еуразияның дәл ортасында орналасқан мемлекет. Ол бес көрші елмен — Ресей, Қытай, Қырғызстан, Өзбекстан және Түрікменстанмен шектеседі. Шығыс Азия мен Еуропа арасындағы жүк тасымалының бір бөлігі осы аумақ арқылы өтеді, сондықтан елдің географиялық орны оның экономикалық жоспарларында ерекше орын алады. Мұндай орналасу екі жақты салдар тудырады. Бір жағынан, транзит бюджетке қосымша табыс әкеледі, ал жүк иелері уақытты үнемдейді. Мысалы, Қытайдың ішкі өңірінен Еуропаға контейнер теңіз жолымен орта есеппен 40 күнде жетсе, пойызбен шамамен 16 күнде жетеді. Екінші жағынан, ел өз портынан тікелей мұхитқа шыға алмайды, сондықтан экспорттың едәуір бөлігі өзге мемлекеттердің аумағы немесе құбырлар арқылы өтеді, ал тасымалдау тарифтері көрші елдердің шешіміне байланысты болады. Бұл тәуелділікті азайту үшін Қазақстан Каспий теңізіндегі порттарды дамытып, Каспий арқылы өтетін бағыттарды қолдап отыр. Бұл бағыт қысқа жол болмағанымен, басқа елдердің аумағын айналып өтуге мүмкіндік береді. Сарапшылар транзиттің үлесі ұлттық экономикада әлі де шағын екенін, ал оның басты пайдасы табыстың өзінен гөрі елдің геосаяси салмағын арттыру екенін атап көрсетеді.
Мәтіндегі деректер бойынша контейнердің жеткізілу уақыты теңіз жолымен салыстырғанда пойызбен қанша пайызға қысқарады?
Дұрыс жауабы мен түсіндірмесі
Жауабы: 60 пайызға
40 күннен 16 күнге дейін 24 күн үнемделеді: 24 : 40 = 0,6, яғни 60 %.