Журналистика ережесі бойынша ақпарат жариялау үшін кемінде екі тәуелсіз дереккөз қажет. Тәуелсіз дереккөз деп бір-бірінен хабар алмаған, бір-бірінің сөзін қайталамайтын көздерді айтады. Бұл ереже әсіресе әлеуметтік желіде тараған хабарларға қатысты қатаң сақталады, өйткені олар жылдам тарайды. Түпнұсқаны табу тексерудің алғашқы міндеті болып саналады. Мысалы, қала әкімдігі жариялаған мәлімдемені үш басылым сол күйінде көшірсе, бұл үш көз емес, бір көз болып саналады. Жаңалықтың түпнұсқасын табу үшін редакторлар алдымен жарияланған күнін, содан кейін авторын, соңында бастапқы дереккөзді тексереді. Фотосурет туралы да осындай қағида бар: кейде бірнеше жыл бұрын түсірілген сурет жаңа оқиғаға қатысты ретінде тарайды. Мұндай жағдайда суреттің мета-деректерін және алғаш жарияланған уақытын салыстырады. Редакция сондай-ақ ақпараттың пішінін ескереді: факт нақты дерекке сүйенеді, ал пікір авторға тән бағалау болып табылады. Дәл осы себепті сенімді басылымдар жаңалық пен пікір мақаласын бөлек рубрикаларда береді. Жаңалық мәтінінде «сарапшының пікірінше» деген тіркес болса, редактор оның аты-жөнін және мамандығын көрсетуді талап етеді, өйткені аты жоқ сарапшыға сілтеме оқырманды қателестіруі мүмкін.
Редакция мынаны алды: қала әкімдігінің мәлімдемесі; оны сол күйінде көшірген екі басылым; оқиға куәгерінің әкімдікпен байланысы жоқ бейнежазбасы; куәгердің сөздерін қайталаған бір блогер; оқиға орнында өзі өлшем жүргізген дербес сарапшының қорытындысы. Мәтіндегі анықтама бойынша тәуелсіз дереккөздер қанша?
Дұрыс жауабы мен түсіндірмесі
Жауабы: 3
Көшірілген хабарлар бастапқы көзбен бір көз болып саналады. Әкімдік мәлімдемесі, куәгердің бейнесі және дербес сарапшының өлшемі – үш тәуелсіз көз; блогер куәгерді қайталайды, оны жеке көз деп санауға болмайды.
«Бұқаралық ақпарат құралдары туралы» тақырыбынан тағы
- Мәтіндегі «сарапшының пікірінше» тіркесі туралы мысал арқылы автор нені көрсетеді?
- Төмендегі жағдайлардың қайсысында «екі тәуелсіз дереккөз» талабы орындалған?
- Төмендегі сөйлемдердің қайсысы мәтіндегі анықтама бойынша пікірге жатады?
- Мәтін бойынша жаңалықтың түпнұсқасын табу кезінде редактор тексеретін элементтердің реті қайсы?