Қала жоспарлаушылары қазіргі кезде «он бес минуттық қала» ұғымын жиі талқылайды. Оның мәні — тұрғынның күнделікті қажеттіліктері, яғни дүкен, мектеп, емхана және серуендейтін орын үйінен жаяу он бес минуттық қашықтықта орналасуы. Жаяу жүргіншінің орташа жылдамдығы сағатына 4,8 километр деп алынса, бұл шамамен 1,2 километр болады. Мұндай жоспарлау жеке көлікке тәуелділікті азайтады және көшелерді жандандырады деп есептеледі. Сондықтан кейбір қалалар бұл тәсілді жаңа тұрғын аудандарын жобалау кезінде қолдануға тырысады. Дегенмен идеяның сыншылары да бар. Олардың пікірінше, адам жұмысын, оқуын және достарын тек өз ауданынан таппайды, сондықтан үлкен қалада қала бойымен қатынайтын қоғамдық көлік бәрібір қажет. Тағы бір мәселе — тығыздық: барлық қызметті бір ауданға сыйғызу үшін құрылыс тығыздалады, ал бұл көгалдандырылған аумақты қысқартады. Мысалы, 48 000 тұрғыны бар шағын ауданда көгалдандырылған аумақтың жалпы көлемі 0,5 шаршы километр болса, жоспарлаушылар белгілеген ішкі норма әр тұрғынға кемінде 12 шаршы метрді құрайды. Осыны ескеріп, әзірлеушілер жаңа ауданға екі қосымша шешім ұсынды: үйлердің төбелерін көгалдандыру және бос жерлерде шағын скверлер салу.
Мәтіннің құрылымдық бөліктерінің реті қалай?
Дұрыс жауабы мен түсіндірмесі
Жауабы: Идеяны таныстыру, сын пікірлер, деректі мысал, шешім ұсыну
Мәтін идеяны түсіндіреді, содан кейін сыншылардың пікірін, тығыздық бойынша есептік мысалды келтіріп, ең соңында әзірлеушілердің шешімін береді.
«Астаналар мен қалалар» тақырыбынан тағы
- Мәтіндегі «тығыздық» мәселесінің себеп-салдар тізбегі қайсы?
- Идеяның сыншылары қандай негізгі қарсылық айтады?
- Мәтіндегі норма бойынша аталған ауданда көгалдандырылған аумақтың жетіспейтін көлемі қанша?
- Мәтіндегі жылдамдықпен жаяу жүрген тұрғын үйінен 1,8 километр қашықтықтағы емханаға қанша уақытта жетеді?