НҰСҚА 1
1-10 сұрақтар. Әр сұрақтың бір ғана дұрыс жауабы бар.
1. Қазақстан аумағындағы тас дәуіріндегі ежелгі адамдардың негізгі кәсібі:
- A) егіншілік пен мал шаруашылығы
- B) аң аулау мен терімшілік
- C) қолөнер мен қала салу
- D) теңіз саудасы
2. Есік қорымынан табылған «Алтын адам» қай халыққа тиесілі ескерткіш?
- A) ғұндар
- B) үйсіндер
- C) қаңлылар
- D) сақтар
3. Ұлы Түрік қағанаты қай ғасырда құрылды?
- A) VI ғасырда
- B) IV ғасырда
- C) VIII ғасырда
- D) X ғасырда
4. 751 жылғы Атлах шайқасында қарлұқтар қай мемлекетпен одақтасып, Қытай (Таң) әскерін жеңді?
- A) Византиямен
- B) Оғыз мемлекетімен
- C) Араб халифатымен
- D) Моңғол империясымен
5. Қазақ хандығының негізін салушылар кімдер?
- A) Қасым мен Хақназар
- B) Жәнібек пен Керей
- C) Тәуке мен Есім
- D) Абылай мен Әбілқайыр
6. Қасым хан билігі тұсында қабылданған заңдар жинағы қалай аталды?
- A) «Қасым ханның қасқа жолы»
- B) «Жеті жарғы»
- C) «Есім ханның ескі жолы»
- D) «Ақтабан шұбырынды»
7. «Жеті жарғы» заңдар жинағын қабылдаған қазақ ханы:
- A) Абылай хан
- B) Есім хан
- C) Қасым хан
- D) Тәуке хан
8. Абылай ханның сыртқы саясатының тарихи маңызы неде болды?
- A) тек Ресеймен әскери одақ құрды
- B) Осман империясымен байланыс орнатты
- C) Жоңғария, Ресей және Цин (Қытай) арасында тепе-теңдік ұстап, қазақ мемлекеттілігін сақтады
- D) Еуропа елдерімен теңіз саудасын дамытты
9. Кіші жүз ханы Әбілқайырдың 1731 жылы Ресей бодандығын қабылдауының басты себебі:
- A) сауда байланыстарын кеңейту
- B) жоңғар шапқыншылығынан қорғану қажеттілігі
- C) дінді таратуды жеделдету
- D) жаңа жерлерге қоныс аудару
10. Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт-азаттық қозғалыстың (1837-1847) тарихи маңызы неде?
- A) қазақ мемлекеттілігін сақтап қалуға талпыныс жасалды, ХІХ ғасырдағы ең ірі көтерілістердің бірі болды
- B) отарлау саясаты толығымен тоқтатылды
- C) Кіші жүз толық дербестігін қалпына келтірді
- D) Ресеймен барлық сауда қатынасы үзілді
1-КОНТЕКСТ (11-15 сұрақтар)
«1932 жылы наурызда бір топ қазақ зиялылары мен қоғам қайраткерлері Орталық Комитетке хат жолдап, күштеп ұжымдастыру мен астық дайындау науқанының зардаптарынан қазақ халқының жаппай ашаршылыққа ұшырап жатқанын, көші-қон үрдісінің күшейгенін, мал басының күрт азайғанын баяндады. Хатта саясатты дереу өзгертуді сұрады. Дегенмен биліктің саясаты елеулі өзгермей, ашаршылық 1933 жылға дейін жалғасты.»
11. Мәтінде аталған хат қай жылы жазылды?
- A) 1928 жыл
- B) 1930 жыл
- C) 1937 жыл
- D) 1932 жыл
12. Хатта негізгі назар аударылған мәселе:
- A) жер реформасы мәселесі
- B) тілдер туралы заң мәселесі
- C) ұжымдастыру салдарынан болған ашаршылық
- D) индустрияландыру жоспары
13. Хат авторлары кімдер болды?
- A) патша чиновниктері
- B) қазақ зиялылары мен қоғам қайраткерлері
- C) Алаш-Орда үкіметінің мүшелері
- D) кеңестік әскери басшылар
14. Хаттың нәтижесі туралы мәтінде не айтылған?
- A) билік саясаты елеулі өзгермей, ашаршылық жалғасты
- B) ұжымдастыру толығымен тоқтатылды
- C) хат авторлары марапатталды
- D) халыққа жер қайтарылды
15. 1931-1933 жылдардағы ашаршылықтың Қазақстан тарихындағы маңызын қалай бағалауға болады?
- A) экономиканың дамуына оң ықпал еткен
- B) халық санының артуына себеп болған
- C) ұжымдастыру саясатының сәтті аяқталуын білдірген
- D) демографиялық ауыр қасіретке әкелген, тарихтағы ең зор трагедиялардың бірі
2-КОНТЕКСТ (16-20 сұрақтар)
«Шоқан Уәлиханов (1835-1865) — қазақтың тұңғыш ғалымы, ағартушысы, тарихшысы әрі саяхатшысы. Ол Санкт-Петербург Бас штабының Сібір кадет корпусын бітірген. Қашғарияға жасаған қауіпті саяхаты арқылы Батыс Еуропа ғылымына бұрын беймәлім аймақ туралы құнды мәліметтер жинады. Ол қазақ фольклоры мен тарихын зерттеп, «Манас» эпосының үзінділерін жазып алды.»
16. Шоқан Уәлиханов қай ғасырда өмір сүрді?
- A) XVIII ғасырда
- B) XVII ғасырда
- C) XIX ғасырда
- D) XX ғасырда
17. Шоқан Уәлиханов қандай оқу орнын бітірді?
- A) Мәскеу университетін
- B) Сібір кадет корпусын
- C) Қазан университетін
- D) Омбы мұғалімдер семинариясын
18. Шоқанның Қашғарияға жасаған саяхатының ғылыми маңызы неде болды?
- A) Батыс Еуропаға бұрын беймәлім аймақ туралы құнды мәліметтер жиналды
- B) Ресей аумағына жаңа жер қосылды
- C) жаңа сауда жолы ашылды
- D) жаңа қала салынды
19. Шоқан Уәлиханов қандай эпостың үзінділерін жазып алғаны белгілі?
- A) «Қобыланды батыр»
- B) «Едіге»
- C) «Алпамыс»
- D) «Манас»
20. Шоқан Уәлихановтың қазақ тарихы мен ғылымына қосқан үлесін қалай сипаттауға болады?
- A) тек әскери қызметпен шектелді
- B) діни оқу орындарын ашумен айналысты
- C) қазақ халқы туралы алғаш рет ғылыми негізде мәлімет жинап, әлемдік шығыстанушылыққа қосқан үлесі зор болды
- D) сауда байланыстарын дамытумен шектелді
Жауап кілті — Нұсқа 1
1-B 2-D 3-A 4-C 5-B 6-A 7-D 8-C 9-B 10-A
11-D 12-C 13-B 14-A 15-D 16-C 17-B 18-A 19-D 20-C
Деңгей бойынша: базалық (А) — 10, орташа (В) — 6, жоғары (С) — 4
НҰСҚА 2
1-10 сұрақтар. Әр сұрақтың бір ғана дұрыс жауабы бар.
1. Ерте темір дәуірінде Қазақстан аумағын мекендеген тайпалар:
- A) славяндар мен балт тайпалары
- B) майя мен ацтектер
- C) кельт және герман тайпалары
- D) сақтар, ғұндар, үйсіндер, қаңлылар
2. Батыс Түрік қағанаты қай қағанаттың бөлінуі нәтижесінде пайда болды?
- A) Қарахан мемлекетінің
- B) Ұлы Түрік қағанатының
- C) Алтын Орданың
- D) Қимақ қағанатының
3. «Дешті Қыпшақ» термині нені білдіреді?
- A) Алтын Орданың астанасы
- B) сауда керуен жолы
- C) Қыпшақ даласы
- D) қала атауы
4. Моңғол шапқыншылығы кезінде Отырар қаласы шамамен қанша ай қорғаныс ұстады?
- A) алты ай
- B) бір ай
- C) он екі ай
- D) екі жыл
5. Алтын Орда мемлекетінің құрылуына кім негіз салды?
- A) Шағатай хан
- B) Үгедей хан
- C) Құбылай хан
- D) Жошы хан
6. Қазақ хандығы шамамен қай жылдары құрылды деп есептеледі?
- A) 1456 жыл
- B) 1480 жыл
- C) 1465-1466 жылдар
- D) 1502 жыл
7. Есім хан тұсындағы Қазақ хандығының жетістігі:
- A) Түркістанды астана етіп, елдің бірлігін нығайтты
- B) Ресеймен әскери одақ құрды
- C) Жоңғарияны толық жеңіп, жойды
- D) теңізге шығу жолын ашты
8. Жәңгір хан тұсында болған Орбұлақ шайқасы (1643) кіммен болды?
- A) қалмақтармен
- B) жоңғарлармен
- C) орыс әскерімен
- D) қытай әскерімен
9. «Ақтабан шұбырынды, алқакөл сұлама» оқиғасы қай жылдары болды?
- A) 1690-1700 жылдар
- B) 1730-1740 жылдар
- C) 1750-1760 жылдар
- D) 1723-1727 жылдар
10. Абылай ханның Ресей, Жоңғария және Цин арасындағы сыртқы саясатының маңыздылығы неде?
- A) тек Ресеймен ғана байланыс орнатты
- B) Цин империясымен ұзаққа созылған соғыс жүргізді
- C) үш державаның арасында тепе-теңдік ұстап, қазақ мемлекеттілігін сақтады
- D) жоңғарларды толықтай жойды
1-КОНТЕКСТ (11-15 сұрақтар)
«Қазақ» газеті 1913 жылдан бастап Орынборда шыға бастады. Оның негізін салушылары — Ә.Бөкейхан, А.Байтұрсынов, М.Дулатов. Газет қазақ жерін отарлау саясатына қарсы үн көтеріп, ұлттық сананың оянуына ықпал етті. 1917 жылғы революциядан кейін «Алаш» партиясы құрылып, «Алаш-Орда» үкіметі қазақ автономиясын жариялады.»
11. «Қазақ» газеті қай жылдан бастап шыға бастады?
- A) 1913 жылдан
- B) 1905 жылдан
- C) 1917 жылдан
- D) 1920 жылдан
12. «Қазақ» газетінің негізін салушылары кімдер?
- A) Ш.Уәлиханов, Ы.Алтынсарин, Абай
- B) Т.Рысқұлов, Ғ.Мусрепов
- C) Д.Қонаев, Ж.Тәшенов
- D) Ә.Бөкейхан, А.Байтұрсынов, М.Дулатов
13. Газеттің қоғамдық-саяси қызметінің тарихи маңызын қалай бағалауға болады?
- A) патша үкіметінің саясатын толықтай қолдады
- B) тек діни насихатпен айналысты
- C) отарлау саясатына қарсы үн көтеріп, ұлттық сананың оянуына зор ықпал етті
- D) сауда жарнамасын тарату құралы болды
14. «Алаш» партиясы қай жылы құрылды?
- A) 1905 жылы
- B) 1917 жылы
- C) 1913 жылы
- D) 1920 жылы
15. «Алаш-Орда» үкіметінің қазақ тарихындағы маңызын қалай бағалауға болады?
- A) қазақ ұлттық автономиясын алғаш рет саяси тұрғыда жариялап, мемлекеттілік идеясын жаңғыртты
- B) кеңестік билікті нығайтты
- C) патша үкіметін қалпына келтірді
- D) жоңғарлармен соғысты аяқтады
2-КОНТЕКСТ (16-20 сұрақтар)
«Ыбырай Алтынсарин (1841-1889) — қазақтың тұңғыш ағартушы-педагогы, жазушысы, қоғам қайраткері. Ол қазақ балаларына арналған алғашқы орыс-қазақ мектептерін ашуға ат салысты, «Қазақ хрестоматиясы» оқулығын жазды. Оның ағартушылық қызметі қазақ халқының зайырлы білім алуына, орыс мәдениетімен танысуына жол ашты.»
16. Ыбырай Алтынсарин қандай саладағы қызметімен танымал?
- A) әскери өнер
- B) дипломатия
- C) сәулет өнері
- D) ағарту ісі мен педагогика
17. Ыбырай Алтынсарин жазған оқулықтың атауы:
- A) «Түркістан альбомы»
- B) «Абай жолы»
- C) «Қазақ хрестоматиясы»
- D) «Қобыланды батыр»
18. Ыбырай Алтынсариннің ағартушылық қызметінің басты нәтижесі:
- A) қазақ хандығының қалпына келуі
- B) қазақ балаларына арналған орыс-қазақ мектептерінің ашылуы
- C) жаңа әліпбидің жасалуы
- D) жер реформасының жүргізілуі
19. Ыбырай Алтынсарин қай ғасырда өмір сүрді?
- A) XIX ғасырда
- B) XVIII ғасырда
- C) XVII ғасырда
- D) XX ғасырда
20. Ыбырай Алтынсариннің қазақ қоғамына қосқан үлесін қалай бағалауға болады?
- A) тек дін ісімен айналысты
- B) сауда жүйесін дамытты
- C) әскери реформа жүргізді
- D) қазақ халқының зайырлы білім алуына негіз қалап, ұлттық ағарту ісінің дамуына зор ықпал етті
Жауап кілті — Нұсқа 2
1-D 2-B 3-C 4-A 5-D 6-C 7-A 8-B 9-D 10-C
11-A 12-D 13-C 14-B 15-A 16-D 17-C 18-B 19-A 20-D
Деңгей бойынша: базалық (А) — 10, орташа (В) — 6, жоғары (С) — 4